بسیاری از افراد هنگام لبخند زدن یا نگاه کردن به نیمرخ خود، متوجه جلوتر بودن دندانها یا فک بالای خود میشوند. این وضعیت نه تنها روی اعتمادبهنفس تاثیر میگذارد، بلکه در دراز مدت باعث سایش دندانها و مشکلات گوارشی میشود.
جلو بودن فک بالا یا ناهنجاری فکی کلاسII، وضعیتی است که در آن فک بالا نسبت به فک پایین بیش از حد رشد کرده یا فک پایین دچار عقبماندگی است. این مشکل میتواند ناشی از ژنتیک، مکیدن انگشت در کودکی یا تنفس دهانی باشد.
درمان جلو بودن فک بالا بسته به سن بیمار متفاوت است؛ در سنین رشد (قبل از بلوغ) با استفاده از دستگاههای ارتودنسی متحرک و فیسماسک به سادگی قابل درمان است، اما در بزرگسالی ممکن است به ترکیب ارتودنسی و جراحی فک نیاز باشد.
ناهنجاری های فکی که موجب جلو آمدن فک بالا میشوند
در ناهنجاری جلو بودن فک بالا، دندانهای بالایی به صورت غیرطبیعی روی دندانهای پایین را میپوشانند. این وضعیت نه تنها زیبایی چهره و اعتمادبهنفس فرد را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه فعالیتهای حیاتی مثل جویدن غذا، تکلم صحیح و حتی تنفس را با چالش مواجه میکند.
جلو بودن فک بالا معمولاً ریشه در دو اختلال اصلی بایت (مالاکلوژن) دارد که تشخیص تفاوت آنها برای نوع درمان بسیار مهم است.
جلو آمدن فک بالا به دلیل اوربایت (Overbite)
در وضعیت اوربایت، دندانهای جلو در فک بالا بیش از حد استاندارد (بیش از ۲ تا ۳ میلیمتر) روی دندانهای فک پایین را به صورت عمودی میپوشانند. در موارد شدید، دندانهای پایین اصلاً دیده نمیشوند و ممکن است به سقف دهان آسیب بزنند.
جلوزدگی فک بالا ناشی از اورجت (Overjet)
طبق مطالب سایت colgate.com، اورجت و اوربایت از اونجایی با هم تفاوت دارند که در عارضه اورجت، دندان های ردیف بالایی با یک زاویهای روی دندان های ردیف پایینی همپوشانی ایجاد کرده اند. این شرایط یک مال اکلوژن است که در این عارضه، ردیف دندان های بالا و پایین به خوبی روی هم تراز نمیشوند.
اورجت زمانی رخ میدهد که دندانهای فک بالا به صورت افقی و مایل نسبت به دندانهای پایین جلو زده باشند. این همان حالتی است که مردم عامیانه به آن «دندان خرگوشی» میگویند و باعث میشود لبها به سختی روی هم بسته شوند.
علت جلو آمدن فک بالا چیست؟
جلو بودن فک بالا به دلایل مختلفی اتفاق میافتد که مهمترین آن، کوتاه بودن فک پایین نسبت به فک بالا است. البته این مشکل به دلایل دیگری هم اتفاق میافتد که در اینجا به چند علت جلو آمدن فک بالا اشاره میکنیم:
- ژنتیک: وراثت اصلیترین عامل فرم استخوانبندی فک است.
- عادات کودکی: مکیدن انگشت شست یا استفاده طولانیمدت از پستانک بعد از ۳ سالگی.
- تنفس دهانی: بزرگ بودن لوزه یا انحراف بینی که باعث میشود فک پایین عقب بماند.
- اختلاف سایز دندان و فک: زمانی که دندانها بزرگتر از فضای فک باشند، به سمت جلو متمایل میشوند.
جلو بودن فک بالا چه مشکلاتی به وجود می آورد؟
جلو بودن فک بالا فقط یک مشکل زیبایی نیست. اگر درمان نشود، عوارض زیر را به همراه دارد:
- کاهش اعتماد به نفس
- سایش دندانها: به دلیل روی هم ننشستن صحیح دندانهای دو فک
- مشکل در تکلم: ناتوانی در تلفظ صحیح برخی حروف
- بیماریهای لثه: خشک شدن دهان به دلیل باز ماندن لبها و تجمع پلاک
- آسیبپذیری دندانهای جلو: در تصادفات یا ضربات، دندانهای جلوتر بیشتر در معرض شکستن هستند
ارزیابی شدت جلو بودن فک بالا و نوع درمان
با ملاحظه جدول زیر درمیابید که با توجه به شدت جلو زدگی فک بالا و سن بیمار، معمولا کدام درمانها اثر بخش خواهند بود.
| شدت جلو آمدن فک بالا | نشانه ظاهری برای بیمار | علت اصلی ناهنجاری | روش درمان پیشنهادی |
| خفیف | دندانها کمی جلوتر از لبها هستند | نامرتبی دندانها | ارتودنسی ثابت یا شفاف |
| متوسط | دندانهای بالا هنگام بستن دهان روی لب پایین قرار میگیرند | ترکیب دندانی و استخوانی | ارتودنسی همراه با کش یا مینیاسکرو |
| شدید | لبها به سختی روی هم بسته میشوند و چانه عقبرفته به نظر میرسد | رشد بیش از حد استخوان فک | ارتودنسی به همراه جراحی فک |
تشخیص دقیق میزان انحراف فک تنها با عکس رادیولوژی لترال سفالومتری امکانپذیر است؛ اما جدول بالا به شما کمک میکند دید کلی نسبت به وضعیت خود داشته باشید.
انواع درمان جلو بودن فک و دندان های بالا
بسیاری از بیماران میپرسند: «آیا بدون عمل جراحی میتوان فک بالا را عقب برد؟» پاسخ بله است، به شرطی که ناهنجاری شدید نباشد. در ادامه علاوهبر درمان جلو بودن فک بالا با جراحی، به روش های غیر جراحی نیز برای درمان کودکان و بزرگسالان میپردازیم.
بنابر نظر مجله معتبر my.clevelandclinic، برای درمان جلو بودن فک بالا میتوان از روشهای زیر کمک گرفت:
- سیم کشی دندان
- الاینرهای شفاف
- هدگیر ارتودنسی
- دستگاه هربست در ارتودنسی
- وسیع کننده کام (پالاتال اکسپندر)
- جراحی فک
استفاده از ابزار هربست Herbst
این ابزار به صورت ثابت داخل دهان بیمار قرار میگیرد و باعث کاهش فاصله افقی فک بالا و پایین خواهد شد. معمولا از این روش برای درمان جلو بودن فک بالا در کودکان استفاده میشود.
به دلیل اینکه فک کودکان نرم است، به راحتی امکان تغییر حالت آن با چنین ابزار ثابتی وجود دارد. گاهی اوقات ارتودنتیست این ابزار را با روشهای دیگری مثل مینی اسکرو انجام خواهد داد تا به نتایج بهتری دست پیدا کند.
ابزار هدگیر
ابزار هدگیر یکی دیگر از مواردی است که دندانپزشکان برای درمان جلو زدگی دندان های بالا از آن استفاده میکنند. این ابزار معمولا به همراه ابزار Herbst، بریس و کش مورد استفاده قرار میگیرد. طبق تحقیقات انجام شده، استفاده از چنین تکنیکی نزدیک به ۹۳ درصد احتمال موفقیت دارد.
استفاده از کشهای ارتودنسی
کشهای رنگی و لاستیکی ارتودنسی یکی دیگر از روشهای درمان جلو بودن فک بالا در بزرگسالان هستند که به دندانهای فک بالا فشار وارد کرده و آنها را به سمت عقب میکشانند. برای اتصال این کشها از براکت و قلاب استفاده میشود.
استفاده از ابزار Twin Block
برای درمان جلو بودن فک بالا در کودکان، از ابزار Twin Block به منظور تحریک رشد فک پایین و هم اندازه شدن آن با فک بالا استفاده می شود.
این ابزار از یک پلیت برای فک بالا و پایین و یک پیچ برخوردار است؛ ارتودنتیست به صورت هفتگی این پیچ را تنظیم میکند. مدت زمان رسیدن به نتیجه با این ابزار، چیزی بین ۹ تا ۱۲ ماه خواهد بود.
استفاده از ارتودنسی شفاف
پلاک ارتودنسی نامرئی یا شفاف، یک روش دیگر است که میتواند دندانهای فک جلو را به سمت عقب متمایل کرده و ظاهر آنها را اصلاح کند. پلاک اینویزیلاین برای ناهنجاریهای جزیی مورد استفاده قرار میگیرد.
کشیدن برخی از دندانها
گاهی اوقات ارتودنتیست مجبور میشود برای درمان جلو بودن فک بالا در بزرگسالان، برخی از دندانهای فک بالایی را بکشد. این کار زمانی که فک بالا کوچک باشد یا در فک پایین دندان از دست رفته وجود داشته باشد، انجام خواهد شد.
جراحی ارتودنسی
جراحی زمانی توصیه میشود که ناهنجاری جلو بودن فک بالا بسیار شدید باشد و روشهای قبلی جواب ندهد. این روش هم برای کودکان و هم برای بزرگسالان توصیه خواهد شد.
آیا درمان جلو بودن فک بالا بدون ارتودنسی امکان پذیر است؟
بله اگر شدت جلوزدگی فک بالا کم باشد، میتوان با کمک روشهای زیر بدون ارتودنسی، آن را درمان کرد:
- باندینگ دندان
- ونییر دندان
- روکش دندان
توجه داشته باشید که روشهای بالا، ظاهر دندان را بهبود میبخشند ولی برای درمان واقعی جلو بودن فک بالا، باید حتما با کمک دستگاههای ارتودنسی موقعیت فک و دندان را اصلاح کرد.
بهترین سن برای درمان ناهنجاری فک بالا
بهترین سن درمان جلو آمدن فک بالا در کودکان ۷ الی ۱۲ ساله است. چراکه در این سن استخوانها در حال رشد هستند و با دستگاههای ارتودنسی ساده، جهت رشد فک اصلاح میشود.
برای بزرگسالان چون رشد استخوان متوقف شده، اگر منشأ مشکل استخوانی باشد، درمان قطعی ممکن است شامل جراحی فک به همراه ارتودنسی باشد.
هزینه درمان جلو بودن دندان های بالا
هزینه درمان جلو بودن فک و دندان های بالا با توجه به علت این مشکل متفاوت خواهد بود. همچنین عوامل دیگری مثل طول درمان، سن بیمار، روش انتخابی برای درمان، کلینیکی که به آن مراجعه کردهاید و بسیاری موارد دیگر هم میتوانند روی هزینهی ارتودنسی و پروسه درمان موثر باشند.
با توجه به این موارد، شما باید برای اطلاع دقیق از هزینههای درمانی خود یا فرزندانتان به یک کلینیک معتبر مراجعه کرده و با پزشک آن کلینیک مشورت نمایید.
آیا میتوان از جلو زدگی فک بالا جلوگیری کرد؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که جلوگیری از جلو آمدن فک بالا فقط برای کودکان امکان پذیر است. اگر میخواهید فرزندتان در آینده با چنین مشکلی مواجه نشود، میتوانید اقدامات احتیاطی زیر را انجام دهید:
- استفاده از پستانک برای کودک را به حداقل برسانید: در صورتی که کودک شما به سن ۴ سالگی رسید، پستانک او را کنار بگذارید؛ چرا که مکیدن پستانک از این سن به بعد میتواند حالت فک کودک را تحت تاثیر قرار دهد.
- از یک شیشه شیر مناسب استفاده نمایید: مک زدن شیشه شیر هم به اندازه پستانک مشکل ساز است. پس اولاً از یک شیشه شیر استاندارد و مناسب استفاده کنید؛ دوماً مدت زمان استفاده از آن را هم به حداقل برسانید.
- به موقعیت زبان فرزندتان توجه کنید: زبان کودک در حالت عادی باید مقابل سقف دهان باشد. اگر چیزی غیر از این باشد، باید به موقع مشکل را تشخیص داده و از دندانپزشک اطفال کمک بگیرید.
سوالات متداول
در ادامه به پرتکرارترین سوالات بیماران در مورد جلو آمدن فک بالا اشاره میکنیم.
۱. آیا جلو بودن فک بالا با گذشت زمان بدتر میشود؟
در سنین رشد بله، عادات غلط میتواند انحراف را بیشتر کند. در بزرگسالی وضعیت ثابت میماند اما عوارض آن (درد فک و سایش) شدت مییابد.
۲. جراحی فک برای درمان جلو بودن فک بالا چقدر طول میکشد؟
عمل جراحی معمولاً بین ۲ تا ۴ ساعت زمان میبرد و نیاز به یک دوره ارتودنسی قبل و بعد از عمل دارد.
مشاوره ارتودنسی برای درمان جلو بودن فک بالا
در این مطلب سعی کردیم در مورد جلو بودن فک بالا و روشهای درمان آن با شما عزیزان صحبت کنیم. همانطور که متوجه شدید، این مشکل به دلایل مختلفی به وجود میآید و باید هر چه سریعتر برای درمان آن اقدام کنید.
خوشبختانه میتوانیم به شما نوید دهیم که در کلینیک دکتر خدیوی متخصصین ماهری در حال فعالیت هستند. این کلینیک مجهز به انواع ابزارهای ارتودنسی پیشرفته برای درمان جلو بودن فک بالا در بزرگسالان و کودکان است. برای دریافت مشاوره ارتودنسی رایگان در هر یک از کلینیک های میرداماد، تهرانپارس یا نواب، همین حالا اقدام فرمایید.
سلام من دندونهام رو میخواستم عقبی ها رو ایمپلنت کنم یکمی فک پایینم جلو است ولی مشخص نمیشه دکتر هم گفته بعد درمان و ارتودنسی برم برا عمل فک میخواستم بپرسم ایمپلنت و ارتودنسی بدون عمل فک میشه نمیخواستم عمل کنم
سلام برادر کوچک من ۸ سالش است و دچار همین مشکل شده است در ۳ سال پیش درحال بازی با دوستانش، خورد به جدول جوب و فکش اینطوری شد آیا میشه درمان کرد آدرستون کجاست و هزینش تا چقد است.