درد فک یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود تجربه میکنند. این درد میتواند خفیف و گذرا باشد یا به صورت طولانی مدت زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار دهد. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که هنگام جویدن غذا یا حتی در حالت استراحت، احساس درد در ناحیه فک داشته باشید و ندانید علت آن چیست.
واقعیت این است که موارد متعددی را می توان به عنوان علت درد فک برشمرد، از مشکلات دندانی ساده گرفته تا مسائل پیچیدهتر مانند اختلال مفصل گیجگاهی. در این مقاله به زبان ساده توضیح میدهیم که درد فک نشانه چیست و معمولا همراه با چه علائمی ظاهر میشود، برای درد فک به چه دکتری مراجعه کنیم و از چه روشهای خانگی و پزشکی برای کاهش سریع این درد میتوان کمک گرفت.
۷ علت رایج که موجب درد فک میشوند
وقتی صحبت از درد در ناحیه فک میشود، خیلیها فقط به مشکلات دندان فکر میکنند. در حالی که این ناراحتی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. بعضی وقتها ناشی از عادتهای ساده مثل دندان قروچه است و گاهی هم میتواند به آبسه دندان یا حتی یک اختلال جدی مثل مشکلات مفصل گیجگاهی مربوط باشد. اگر برایتان سوال است که درد فک نشانه چیست و چرا گاهی هنگام جویدن یا حتی در حالت استراحت دچار این مشکل میشویم، ادامه مطلب را از دست ندهید.
اختلال مفصل گیجگاهی
یکی از شایعترین دلایل درد فک، اختلال در مفصل گیجگاهی است. این مفصل همانند لولا عمل کرده و حرکت فک هنگام جویدن، صحبت کردن یا خمیازه کشیدن را ممکن میسازد.
وقتی این مفصل دچار التهاب یا اختلال عملکرد شود، فرد علاوه بر درد فک هنگام جویدن ممکن است با صدا دادن فک، قفل شدن دهان یا سردردهای مکرر مواجه شود.
دندان قروچه
دندان قروچه یا براکسیسم به معنای فشار دادن یا ساییدن دندانها روی یکدیگر است که معمولا در خواب رخ میدهد. این عادت ناخودآگاه باعث وارد شدن فشار زیاد به مفصل فکی و عضلات اطراف آن شده و به مرور علت درد فک و حتی ساییدگی دندانها میشود.
افرادی که دندان قروچه دارند ممکن است صبحها با درد در ناحیه فک یا سردرد بیدار شوند. مدیریت استرس یکی از راهکارهای موثر برای کنترل این مشکل است.
درد دندان عقل نهفته در فک
دندان عقل نهفته زمانی اتفاق میافتد که فضای کافی برای رویش این دندان وجود ندارد. فشار ناشی از تلاش دندان برای بیرون آمدن، موجب درد، التهاب لثه و حتی تورم در ناحیه فک میشود. در این شرایط، فرد علاوه بر درد فک ممکن است هنگام باز کردن دهان یا جویدن غذا هم احساس ناراحتی داشته باشد.
درد عصبی فک
برخی مواقع دلایل درد فک را باید در مشکلات عصبی جستجو کرد. التهاب یا آسیب عصبهای فک میتواند درد تیز، تیرکشنده یا سوزشی ایجاد کند که اغلب به صورت ناگهانی بروز میکند.
این نوع درد ممکن است با استرس یا تغییرات دمایی تشدید شود. درمان درد عصبی فک اغلب نیازمند داروهای تخصصی برای کنترل عصب یا مراجعه به متخصص مربوطه است و با درمانهای خانگی بهبود نمییابد.
آسیب فیزیکی به فک
ضربه مستقیم، افتادن یا حوادث ورزشی میتواند باعث آسیب دیدگی استخوان فک یا بافتهای اطراف آن شود. این آسیبها از کوفتگی ساده تا شکستگی متغیر هستند و تقریبا همیشه با درد در ناحیه فک همراه میشوند.
علاوه بر درد، کبودی، تورم و مشکل در باز و بسته کردن دهان نیز از علائم رایج آن است. در چنین شرایطی مراجعه فوری به پزشک یا دندانپزشک ضروری است تا از عوارض جدیتر جلوگیری شود.
آبسه دندان
آبسه دندان یک عفونت چرکی است که در اثر پوسیدگی شدید یا عفونت لثه ایجاد میشود. این وضعیت میتواند به سرعت به ناحیه فک سرایت کرده و درد شدیدی ایجاد کند. فرد ممکن است تورم، تب یا بوی بد دهان را هم تجربه کند.
آبسه دندان به هیچ عنوان با درمان خانگی برطرف نمیشود و برای جلوگیری از گسترش عفونت باید سریعا به دندانپزشک مراجعه کرد تا درمان ریشه یا تخلیه عفونت انجام شود.
ناهمترازی فکها
وقتی فک بالا و پایین بهطور صحیح روی هم قرار نمیگیرند، فشار زیادی به مفصل گیجگاهی و دندانها وارد میشود. این وضعیت که یکی از انواع مال اکلوژن را ایجاد میکند، میتواند از کودکی وجود داشته باشد یا در اثر کشیدن دندان و تغییر موقعیت دندانها ایجاد شود.
ناهمترازی یکی از علتهای درد فک در بلندمدت است که علاوه بر درد، مشکلاتی در جویدن و گفتار هم ایجاد میکند.
علائمی که معمولا همراه با درد فک ظاهر میشوند
احساس درد در فک به تنهایی آزاردهنده است، اما معمولا با نشانههای دیگری همراه میشود که میتوانند سرنخی از علت اصلی مشکل باشند.
آشنایی با این علائم کمک میکند سریعتر متوجه شوید منشا درد فک از کجاست و چه زمانی باید به دکتر مراجعه کنید:
- صدای تقتق فک همراه با درد: صدا دادن فک اغلب به اختلال مفصل گیجگاهی مربوط میشود و نشان میدهد مفصل به درستی عمل نمیکند.
- قفل شدن فک: اگر دهان در باز یا بسته شدن گیر کند، معمولاً به مشکل در مفصل گیجگاهی یا ناهمترازی فکها اشاره دارد.
- سردرد و گردن درد: درد در قسمت فک میتواند به عضلات اطراف سر و گردن منتقل شود و نشانه فشار زیاد به مفصل یا دندان قروچه باشد.
- درد فک هنگام جویدن: افزایش درد فک هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن، معمولا نشان دهنده التهاب مفصل، دندان عقل نهفته یا حتی آبسه دندان است.
برای درد فک به چه دکتری مراجعه کنیم؟
اگر فکتان درد میکند، بهترین کار مراجعه به دندانپزشک و در صورت نیاز ارجاع به متخصص ارتودنسی یا ارتوپدی فک است. این متخصصان با بررسی دقیق ساختار فک و دندانها میتوانند علت مشکل را شناسایی کنند.
توصیه میشود در صورت تداوم علائم یا تشدید درد، درمان را به تعویق نیندازید تا از عوارض جدیتر جلوگیری شود. برای تشخیص علت درد گرفتن فک مراحل زیر انجام میگیرد:
- معاینه فیزیکی توسط دندانپزشک: دندانپزشک با معاینه فیزیکی دامنه حرکت فک را بررسی کرده و به صدای مفصل، تورم یا حساسیت و وجود درد در عضلات توجه میکند.این ارزیابی اولیه تا حد زیادی نوع مشکل و اختلال فک را نمایان خواهد کرد.
- عکسبرداری از وضعیت فک: برای مشاهده دقیقتر و بررسی دقیقتر عکسبرداری از فک تجویز میشود. این تصاویر برحسب نیاز شامل رادیوگرافی ساده، سیتیاسکن جهت بررسی استخوانها و امآرآی برای مشاهده بافتهای نرم و مفصل گیجگاهی است.
- بررسی سوابق پزشکی بیمار: در نهایت، سوابق پزشکی و عادات بیمار مانند دندان قروچه، داروهای مصرفی، سابقه آسیب فیزیکی فک، سطح استرس یا بیماریهای سیستمیک بررسی میشود تا سرنخهای دقیق به دست آمده و علت اصلی درد مشخص گردد.
۵ درمان سریع درد فک
از آنجایی که موارد متعددی به عنوان علت درد فک شناخته میشوند، روشهای متفاوتی نیز برای درمان آن به کار گرفته میشود که رایجترین آنها عبارتند از:
| روش درمانی | تاثیرات |
| استفاده محافظ دندان برای درمان دندان قروچه | محافظ دندان یا نایت گارد وسیله پلاستیکی سادهای است که در زمان خواب بین دندانها قرار میگیرد تا با کاهش تماس و فشار دندانها از مفصل فک محافظت کند. |
| فیزیوتراپی فک | تمرینهای هدفمند تقویتی، کششی و ماساژ موجب کاهش درد، التهاب و تنش عضلانی شده و دامنه حرکتی فک را بهبود میبخشد. |
| تجویز داروهای شل کننده عضلات توسط متخصص | متخصص ممکن است داروهای ضد التهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن یا شلکننده عضلانی را برای کاهش اسپاسم و درد عضلات فک تجویز کند. |
| درمان خانگی درد فک با تغییر لایف استایل | پرهیز از غذاهای سفت، کنترل استرس با کمک تمرینات ریلکسیشن، کمپرس گرم و اجتناب از عادات مضر مانند جویدن آدامس برای درمان سریع درد فک بدون مراجعه به پزشک موثر است. |
| جراحی فک در موارد پیچیده | اگر علت درد فک مشکلات ساختاری فک یا آسیب شدید به مفصل گیجگاهی باشد، مداخله پزشکی و درمانهای تهاجمی مانند جراحی ارتوسرجری برای اصلاح وضعیت فک ضرورت مییابد. |
سوالات پر تکرار در مورد درد فک
در ادامه به سوالات متداول شما پاسخ میدهیم.
چطور میتوانیم از درد فک جلوگیری کنیم؟
با کمک راهکارهای سادهای مانند پرهیز از جویدن مداوم آدامس، جویدن ناخن و باز کردن درب بطری با دندان، کنترل استرس با تمرینهایی مثل مدیتیشن و یوگا و درمان بهموقع مشکلات دندانی میتوان احتمال بروز درد در فک را کاهش داد.
به علاوه مراجعه منظم به دندانپزشک برای چکاپ دورهای کمک میکند مشکلات فک و دندان در مراحل اولیه شناسایی و درمان شوند.
آیا دندان قروچه میتواند سبب درد فک شود؟
بله، دندان قروچه و ساییدن دندانها به هم با فشار زیادی که به مفصل گیجگاهی و عضلات فک وارد میکند، یکی از شایعترین علتهای درد فک و حتی سردردهای صبحگاهی است. استفاده از محافظ دندان و مدیریت استرس تا حد زیادی به کنترل این عادت بد دهانی کمک میکند.
چه زمانی برای درد فک به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر درد بیش از چند روز ادامه یابد و با علائم دیگری مانند قفل شدن و صدا دادن هنگام صحبت کردن و غذا خوردن یا تورم و تب همراه باشد باید مراجعه به متخصص ضروری است.
آیا درمان خانگی درد فک امکان پذیر است؟
در مراحل اولیه میتوان با کمپرس گرم، استراحت دادن به فک، پرهیز از غذاهای سفت و ماساژ دادن فک، درد را تسکین داد. اما اگر درد و ناراحتی ادامه داشت یا شدت یافت، مراجعه به پزشک متخصص ضرورت مییابد.
آیا درد فک سبب تشدید میگرن میشود؟
در برخی افراد تنش و فشار ناشی از مشکلات مفصل فکی یا دندان قروچه میتواند دردی شبیه به سردردهای میگرنی ایجاد میکند. همچنین در صورت همزمان شدن دردهای عصبی صورت و مگیرن، این دو ممکن است با هم اشتباه گرفته شوند و فرد ناراحتی بیشتر و طولانیتری را تجربه کند.
درد فک میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از دندان قروچه و اختلال مفصل گیجگاهی گرفته تا دندان عقل نهفته یا حتی آبسه دندانی. شناخت علت درد فک و مراجعه به موقع به پزشک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا درمان سریع درد فک میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
روشهای خانگی تنها در مراحل اولیه تسکیندهنده هستند و در صورت ادامه یا شدت گرفتن علائم باید به متخصص مراجعه کرد. اگر به دنبال تشخیص دقیق و درمان تخصصی هستید، دکتر خدیوی به عنوان با سابقه ترین متخصص ارتودنسی تهران میتواند بهترین راهکار را به شما ارائه دهد.
