براکت ارتودنسی قطعهٔ کوچکی است که روی هر دندان چسبانده میشود و سیم ارتودنسی را نگه میدارد تا دندانها کنترلشده جابهجا شوند. رایجترین جنسهای براکت فلزی (استیل)، سرامیکی (همرنگ دندان) و دیمون (سلف لیگیت، فلزی یا شفاف) هستند و نوع مناسب را متخصص ارتودنسی در معاینه تعیین میکند.
براکت مهمترین جزء بریسهای ثابت است. آنها با چسب مخصوص به دندانها چسبانده میشوند؛ سیم ارتودنسی را نگه میدارند که همه دندانها را به هم متصل میکند؛ قلابهای ریز روی هر براکت دندان هم امکان اتصال الاستیکها را فراهم میکنند که دندانهای بالا و پایین را برای اصلاح بایت حرکت میدهند.
در این راهنما ضمن آشنایی با انواع براکت ارتودنسی از نظر نوع عملکرد و ماده سازندهشان، کاربردهای براکت ارتودنسی و قیمت آنها را نیز بررسی میکنیم.
براکت ارتودنسی چیست؟
براکتها که در فرآیند ارتودنسی ثابت کاربرد دارند، قطعات (معمولا) فلزی و مربعشکل کوچکی هستند که به کمک سیمان دندانپزشکی روی دندانهای بیمار قرار میگیرند. این چسب مخصوص به گونهای طراحی شده است که ماندگاری طولانی داشته باشد.
در بیشتر موارد، براکتها تا زمانی که کل فرآیند درمان با بریسها تکمیل شود، در تمام مراحل ارتودنسی روی دندانها باقی میمانند. گاهی ممکن است براکت دندان شل شود یا بشکند که در این حالت، متخصص ارتودنسی آن را دوباره محکم کرده یا با نمونه جدید جایگزین میکند.

کاربردهای براکت ارتودنسی چیست؟
کار براکتها چیزی بیشتر از نگهداشتن سیم ارتودنسی است. براکتها در واقع با ویژگیهایی ساخته میشوند که هرگونه حرکت دندانهای شما عمدی و کنترلشده باشد. به لطف این نگینها، دندانها در امتداد سیمها میلغزند که حرکتشان را بسیار کارآمد میکند.
براکتهای شما تا زمانی که بایت اصلاح نشود، روی دندانها میمانند. به همین خاطر، استفاده صحیح از آنها برای تکمیل درمان در اسرع وقت و طولانی نشدن مدت زمان ارتودنسی ضروریست.
هر دندان در طرح ارتودنسی، براکت خود را دارد. همانطور که در مقدمه اشاره شد، براکت ارتودنسی یک دهانه دارد که سیم بعدا روی آن محکم میشود. برخی از براکتها دارای قلابهایی هم هستند که به آنها اضافه شده است. این براکتها برای قرار دادن الاستیکها ساخته شدهاند.
محل اتصال براکت دندان کجاست؟
بسته به وضعیت بیمار، ممکن است براکتها در طول درمان تغییر کنند یا به موقعیت دیگری روی دندان منتقل شوند. هدف از اینکار هدایت دندانها به محل مدنظر است. برای مثال، بنا به تشخیص ارتودنتیست و درمان مورد نیاز، ممکن است براکت دندان وسط دندان یا بالاتر از بخش میانیِ دندانها نصب شود.
بنابراین، دقت داشته باشید که کاربردهای براکت ارتودنسی علاوه بر صاف کردن و مرتب کردن دندانها، شامل ایجاد قوس لبخند ایدهآل هم میشود؛ چون لبخند نباید تخت باشد و باید قوس مشخصی داشته باشد.

انواع براکت ارتودنسی
براکتهای مختلفی از نظر نوع کارکرد و عملکرد موجود هستند، که در ادامه هریک را به همراه ویژگیهای منحصربهفردشان توضیح دادهایم.
متخصصها هنگام انتخاب براکت مناسب، چندین فاکتور را در نظر میگیرند، از جمله مدت زمانی که فرد باید از بریس استفاده کند، اهمیت بیمار به زیبایی، بودجه بیمار، شدت مشکلات بایت و کجی دندانها، نیاز یا عدم نیاز به هدگیر و دیگر وسایل اضافی.
| نوع براکت | جنس | ظاهر | مناسب برای |
| فلزی | فولاد ضد زنگ (استیل) | نقرهای و پیدا | بیشتر بیماران، بهخصوص کودکان و نوجوانان؛ کمهزینهترین و بادوامترین |
| سرامیکی | سرامیک (سفید یا نیمهشفاف) | همرنگ دندان، کمتر دیده میشود | نوجوانان و بزرگسالانی که ظاهر برایشان مهم است |
| دیمون (سلف لیگیت) | فلزی یا شفاف | بدون کش؛ نوع شفاف کمتر دیده میشود | کسانی که جلسات تنظیم کمتر و درمان راحتتر میخواهند |
| لینگوال | فلزی، پشت دندان | از جلو دیده نمیشود | موارد خاص، پس از معاینه |
براکت فلزی (فولاد ضد زنگ)
براکتهای فولادی ضد زنگ یا استنلس استیل، بخشی نمادین بریسهای عادی در درمانهای ارتودنسی هستند. بین انواع براکت ارتودنسی هرگاه نام «براکت فلزی» را شنیدید، منظور همین مدل است.
این براکتها از فولاد ضد زنگ بادوام ساخته شدهاند، که قدرت و استحکام لازم برای حرکت دادن دندانها را فراهم میکنند.
براکت دندان فلزی شاید کمترین زیبایی را داشته باشند، اما بسیار موثر و برای بسیاری از بیمارها یک انتخاب ایدهآل هستند. این براکت ها در طیف وسیعی از درمانها کاربرد دارند، اما باید حدود هر ۴ تا ۶ هفته یک بار توسط متخصص تنظیم شوند.
براکت لینگوال
براکتهای لینگوال پشت دندانها قرار میگیرند و نوعی از ارتودنسی نامرئی هستند که اصلا دیده نمیشوند. طراحی براکت دندان حالتی تخت و ساده دارد، تا بیمار با کمترین عوارض (تحریک زبان، تغییر در نحوه صحبت کردن) به حضور آن در دهان خود عادت کند.
در صورت استفاده در موقعیتهای مناسب، این بریسها میتوانند ضمن درمان صحیح و کامل بیمار، زیباییشناسیِ نامطلوب بریسها و براکتهای فلزی را از روند درمان حذف کنند. با این وجود نباید فراموش کرد که به دلیل موقعیتشان، تنظیم این براکتها دشوارتر از نمونههای معمولیست.

براکت سلف لیگیت (براکت دیمون)
براکت دیمون (Damon)، سلف لیگیت (Self-Ligating) یا خودتنظیم شونده به ارتودنتیست اجازه میدهند تا بریسهایی را برای بیماران فراهم کنند که نیازی به چسباندن باندهای لاستیکی یا الاستیک ندارند.
ارتودنسی دیمون میتواند از جنس استیل ضد زنگ یا سرامیکی باشند؛ و به گونهای طراحی شدهاند که متخصصها بتوانند دندانهای بیماران را با وسیلهای کمتر پیچیده و زیباتر حرکت دهند.

براکت دندان سرامیکی
براکتهای سرامیکی که به براکتهای زیبایی هم شناخته میشوند، برای ایجاد بریسهایی کاربرد دارند که عملا با رنگ دندانهای بیمار ترکیب شده و دیده نمیشود. بنابراین، برای بیمارانی که ظاهر فلزی و تهاجمیِ بریسهای معمولی را نمیپسندند، انتخابی عالی هستند.
ارتودنسی سرامیکی از براکتهای پلیمر سرامیک با استحکام بالا ساخته شده و میتوانند سفید یا نیمهشفاف باشند. آنها بیشتر با سیمهای شفاف یا سفید استفاده میشوند تا هرچه کمتر به چشم بیایند.
سایر جنسها (کامپوزیت، پلاستیکی، کرومکبالت، تیتانیوم)
علاوه بر انواع رایج، براکتهایی از رزین کامپوزیت و پلاستیک (تقریباً شفاف و همرنگ دندان، ولی با دوام کمتر)، کرومکبالت (بسیار محکم و مقاوم در برابر خوردگی با اصطکاک کم) و تیتانیوم (بادوام و جایگزین مناسب برای بیمارانی که به نیکل حساسیت دارند) هم ساخته میشوند. استفاده از این جنسها کمتر است و ارتودنتیست باید مطمئن شود برای حرکات لازم دندانهای بیمار مناسب هستند.
قیمت براکت ارتودنسی ۱۴۰۵؛ قیمت هر براکت چقدر است؟
براکت بهصورت تکی فروخته نمیشود؛ هزینه برای هر فک و بر اساس نوع براکت حساب میشود. قیمتهای کلینیک دکتر خدیوی در ۱۴۰۵ (طبق قیمت ارتودنسی ۱۴۰۵):
| نوع براکت | یک فک | دو فک |
| فلزی | ۸۰ میلیون تومان | ۱۴۰ میلیون تومان |
| سرامیکی | از ۱۱۰ میلیون تومان | از ۱۹۰ میلیون تومان |
| دیمون فلزی | ۱۱۰ میلیون تومان | ۱۹۰ میلیون تومان |
| دیمون شفاف (سفید) | ۱۴۰ میلیون تومان | ۲۴۰ میلیون تومان |
| لینگوال | قیمت پس از معاینه | |
هزینهٔ تعمیر یا چسباندن دوبارهٔ براکت کندهشده ۲ میلیون تومان است. براکت فلزی کمهزینهترین گزینه است و براکتهای سرامیکی، دیمون و لینگوال هزینهٔ بیشتری دارند. پرداخت بهصورت ارتودنسی قسطی بدون چک و ضامن با ۲۵ تا ۳۰ درصد پیشپرداخت و ۱۰ قسط امکانپذیر است.
فرم درخواست مشاوره رایگان ارتودنسی
کدام براکت ارتودنسی بهتر است؟
همانطور که اشاره شد، اینکه بین انواع براکت ارتودنسی کدام بهتر است، به مشکلات بیمار، ترجیحات او و فاکتورهای دیگر بستگی دارد. در ادامه بهترین براکت از زوایای مختلف را بررسی کردهایم، تا گزینههای ایدهآل خود و مناسبترین جایگزینهای آن را بشناسید.
بهترین براکت از نظر دوام
اگر فقط دوام براکت ارتودنسی را در نظر بگیریم، براکتهای فلزی قطعا بهترین گزینه هستند. آنها عملاً نشکن هستند و به نگهداری بسیار کمی نیاز دارند. این یکی از عواملی است که باعث میشود بریسهای فلزی بیشترین استفاده را در ارتودنسی کودکان داشته باشند.
براکتهای سرامیکی هم از نظر دوام بسیار نزدیک به براکتهای فلزی هستند، اما معمولا هزینه بالاتری دارند. براکتهای پلاستیکی و رزینی کمترین دوام را دارند، چون بسیار ظریفتر هستند.
این موضوع احتمال شکستن و کنده شدن براکت ارتودنسی در طول درمان را بالا میبرد، و منجر به ناراحتی بیمار و صرف زمان زیادی از ارتودنتیست برای تغییرات و تعمیرات میشود.
بهترین براکت از نظر زیباییشناسی
در بحثهای زیباییشناسی، مدلهای سرامیکی (به ویژه برند یاقوت کبود یا Sapphire) بهترین هستند، چون عملا شفافاند و دوام خوبی هم دارند. علاوه بر این، چون جنس این براکتها مشابه شیشه است، با گذشت زمان رنگ نمی گیرند و زیبایی خود را در طول درمان حفظ میکنند.
اما در برخی برندهای متفرقه، اگر بیمار خیلی مراقب بهداشت نباشد و غذاهایی مانند قهوه، چای را زیاد مصرف کند، ممکن است رنگ براکت دندان به مرور کمی تیره شود.
بهترین براکت از نظر چسبندگی
انواع براکت ارتودنسی فلزی بهترین چسبندگی را به سطح دندان دارند. این یکی دیگر از دلایلی است که آنها در ارتودنسی کودکان بسیار به کار میروند؛ چون کودکان بازیگوش به راحتی نمیتوانند آنها را از دهان خود خارج کنند.
البته سطح زیرین براکتهای سرامیکی مدرن هم اخیرا به گونهای طراحی میشود که قدرت اتصال (باندینگ) را بیشتر کند.
بهترین براکت از نظر راحتی بیمار
جنس براکت تفاوت زیادی در راحتی بیمار به وجود نمیآورد و باید کیفیت براکت را در این زمینه در نظر بگیریم. چون براکتهای باکیفیت لبههای کاملا پولیششده و منحنی دارند، که کمترین میزان ساییدگی را در دهان ایجاد میکنند.
توجه داشته باشید که در ابتدای درمان (با هرنوع براکت دندان) طبیعی است که بیمار کمی احساس ناراحتی کند، چون یک جسم خارجی در دهان او قرار گرفته است.
بهترین براکت دندان از نظر بهداشت
توصیه میشود که بیمار با هرنوع براکت و دستگاه ارتودنسی، بهداشت دهان و دندان خود را به دقت رعایت کند. با این حال، براکتهای فلزی در این جنبه تا حدودی راحتتر هستند، چون رنگ تیره آنها اصلا عوض نمیشوند، و حتی میتواند زردشدگیِ لیگاچورها را مخفی کند.
اما در صورت استفاده از براکتهای سرامیکی، بیمار باید در تمیز کردن بسیار دقیقتر عمل کند، چون به محض اینکه بند پلاستیکی شفاف شروع به زرد شدن کند، کاملا مشخص خواهد بود و توجه را جلب خواهد کرد.
بهترین براکت از نظر سرعت درمان
در این حالت هم جنس براکت دندان اهمیتی ندارد، بلکه نحوه طراحی آن مهم است. از این نظر، براکتهای خودتنظیمشونده یا دیمون به وضوح بهترین گزینه هستند و میتوانند درمان را کوتاهتر کنند.
این براکتها معمولا فلزی هستند، اما مدل سرامیکی آنها هم وجود دارند که به هزینه بالاترشان اشاره کردیم. البته این براکتها میتوانند باعث صرفهجویی در زمان و تعداد جلسات ویزیت هم بشوند.

انتخاب براکت را در ویزیت رایگان مشخص کنید
بهترین براکت برای شما به نوع ناهنجاری، سن و اولویتتان (هزینه، ظاهر یا سرعت درمان) بستگی دارد. در ویزیت رایگان، دکتر خدیوی، متخصص ارتودنسی در تهران، پس از معاینه نوع براکت و هزینهٔ دقیق را مشخص میکند.
فرم درخواست مشاوره رایگان ارتودنسی
براکت دندان بخش جداییناپذیر بریسهاست که سیمهای کمانی را در جای خود نگه میدارد و حرکت کنترلشده دندانها را تسهیل میکند. این نگینهای کوچک مربعشکل مستقیما جلوی هر دندان نصب میشوند و در اندازهها و مدلهای مختلفی از جمله خود تنظیمشونده، لینگوال و غیره، موجود هستند.
آشنایی با انواع براکت ارتودنسی به شما اجازه میدهد تا هنگام بررسی روشهای درمان و صحبت با ارتودنتیستتان، اطلاعات بهتری داشته باشید. امیدواریم مطالعه این راهنما در راستای همین موضوع به شما کمک کرده باشد.






