آیا بعد از نصب بریسها احساس سوزش یا طعم عجیب در دهان دارید؟ باید بگوییم که این مشکل فقط برای شما نیست. بسیاری از افراد در روزهای ابتدایی درمان ارتودنسی با زخمهای خفیف یا التهاب جزئی روبهرو میشوند. این حالت به دلیل سایش سیم و براکت با بافت نرم دهان ایجاد میشود و کاملا طبیعی است.
با این حال، در موارد نادر ممکن است این علائم نشانه حساسیت به بریس ارتودنسی باشد. این واکنش آلرژیک به دلیل وجود نیکل (Nickel) در برخی براکتهای فلزی ایجاد میشود و با زخمهای معمولی تفاوت دارد. اما چگونه میتوان تفاوت بین یک زخم طبیعی و آلرژی به براکت ارتودنسی را تشخیص داد؟ برای آشنایی با علائم و راهکارهای درمان حساسیت ارتودنسی در ادامه با ما همراه باشید.
علائم اصلی حساسیت به بریس ارتودنسی چیست؟
اغلب افراد حساسیت به بریس ارتودنسی را تجربه نمیکنند. اما تعداد معدودی از بیماران ممکن است به مواد بکار رفته در ساختار براکتها واکنش آلرژیک نشان دهند. علائم حساسیت معمولا بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از نصب براکتها ظاهر میشوند.
شناخت علائم آلرژی به براکت ارتودنسی و تمایز آنها با زخمهای طبیعی ناشی از سایش، به شما کمک میکند که قبل از بروز عوارض جدی، اقدامات درمانی مناسب را انجام دهید. شایع ترین نشانههای حساسیت به بریس عبارتند از:
- قرمزی و التهاب لثه، لب و گونهها (گاهی همراه با خونریزی خفیف)
- خارش یا سوزش در دهان به ویژه در اطراف براکتها یا زبان
- تاول یا ضایعات کوچک روی لثه، زبان و گونهها
- ظاهر شدن دانههای ریز ملتهب و قرمز رنگ روی پوست صورت و چانه
- طعم ناخوشایند فلزی یا تلخ در دهان ناشی از آزاد شدن یون نیکل از براکتها در دهان
تفاوت آلرژی به بریس با زخمهای طبیعی در ارتودنسی
برای تشخیص حساسیت به بریس ارتودنسی فلزی از زخمهای طبیعی، باید تفاوتهای این دو نوع زخم را بشناسید و به زمان بروز، شدت علائم و نوع واکنش بدن توجه کنید. جدول زیر مهمترین تفاوتها را نشان میدهد.
| معیار مقایسه | آلرژی به براکت ارتودنسی | زخمهای طبیعی ناشی از سایش |
| علت بروز زخم | واکنش سیستم ایمنی بدن به نیکل یا سایر مواد به کار رفته در ساختار بریس | تماس و سایش سیم و براکت با بافت نرم دهان |
| زمان بروز علائم | ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از نصب | از همان هفته اول درمان |
| علائم اصلی | خارش، سوزش شدید، التهاب گسترده، طعم فلزی یا تلخ دهان | زخم موضعی، درد و التهاب خفیف در محل تماس |
| شدت علائم | علائم گسترده و شدید در بافتهای مختلف دهان | خفیف و محدود به یک نقطه مشخص |
| مدت زمان بهبودی | بدون مداخله تخصصی برطرف نمیشود | طی چند روز با عادت کردن به دستگاه ارتودنسی بهبود مییاید |
| نیاز به مراجعه به متخصص ارتودنسی | مراجعه فوری برای معاینه ضروری است | بدون نیاز به مراجعه به متخصص و با مراقبتهای معمول بهبود مییابد |
همانطور که در جدول بالا ملاحظه کردید، زخم ناشی از حساسیت با طعم فلز یا تلخی در دهان همراه است و بهبودی آن بدون مداخله درمانی، امکانپذیر نیست.
چرا به ارتودنسی حساسیت پیدا میکنیم؟
بیشتر براکتها و سیمهای ارتودنسی از استیل ضدزنگ (Stainless Steel) ساخته میشوند. این آلیاژ ترکیبی از آهن، کروم و مقدار مشخصی نیکل (Nickel) است. نیکل باعث افزایش مقاومت، انعطافپذیری و دوام براکتها میشود. اما در برخی افراد میتواند واکنش آلرژیک ایجاد کند.
در افراد حساس، سیستم ایمنی بدن نیکل را به عنوان یک ماده مهاجم تشخیص داده و هنگام تماس بافت دهان با براکت ارتودنسی واکنش التهابی نشان میدهد. این واکنش به صورت قرمزی، سوزش، التهاب یا خارش لثه با بریس بروز کند.
افرادی که سابقه حساسیت به بدلیجات، ساعت مچی فلزی، گردنبند یا دکمه شلوار جین دارند، بیشتر در معرض آلرژی به براکت ارتودنسی هستند. اگر پس از تماس این وسایل دچار خارش یا التهاب پوستی شدهاید، بهتر است پیش از شروع ارتودنسی این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید.
شناخت این زمینه قبلی کمک میکند تا ارتودنتیست برای جلوگیری از واکنش آلرژیک به سیم ارتودنسی از ابتدا به فکر راه چاره باشد. همانند اقداماتی که در مورد حساسیت دندان در ارتودنسی انجام میشود.
در صورت آلرژی به براکت ارتودنسی چیکار کنیم؟
در صورت مشاهده علائم حساسیت به بریس مانند التهاب گسترده، سوزش مداوم یا خارش غیرعادی، هر چه سریعتر موضوع را با متخصص ارتودنسی در میان بگذارید و از هر گونه اقدام خودسرانه پرهیز نمایید. تشخیص قطعی آلرژی به براکت ارتودنسی بر اساس معاینه بالینی، بررسی الگوی علائم و ارزیابی سابقه حساسیت به نیکل یا سایر فلزات انجام میشود.
تا زمان مراجعه به متخصص میتوانید با راهکارهای زیر شدت علائم را کنترل کنید:
- استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب، خارش و سوزش
- مصرف قرصهای ضدحساسیت از قبیل داروهای حاوی آنتیهیستامین با تجویز پزشک
- پرهیز از مصرف مواد غذایی اسیدی، تند و محرک
- شستشوی دهان با دهانشویه ملایم بدون الکل یا محلول آب نمک رقیق
- اجتناب از دستکاری براکتها و بافت ملتهب
- استفاده از موم ارتودنسی برای کاهش تحریک مکانیکی
این کارها، درمان قطعی محسوب نمیشوند، اما میتوانند تا زمان ارزیابی تخصصی، شدت علائم را کاهش دهند.
بهترین جایگزینها برای افراد دارای حساسیت به ارتودنسی (Hypoallergenic Options)
حساسیت به بریس ارتودنسی ثابت به معنی توقف درمان نیست. امروزه گزینههای متنوعی وجود دارد که بدون ایجاد واکنش آلرژیک، امکان ادامه درمان را فراهم میکند. انتخاب نوع جایگزین به شدت حساسیت، شرایط دندانی و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد. در ادامه به بهترین جایگزینها برای کسانی که به براکت ارتودنسی حساسیت دارند میپردازیم.
ارتودنسی سرامیکی
ارتودنسی سرامیکی بهترین گزینه برای افرادی است که به فلز حساسیت دارند اما طرح درمان آنها لزوما باید با ارتودنسی ثابت ادامه یابد. در این روش به جای براکتهای فلزی معمول، از براکتهای شفاف یا سرامیکی همرنگ دندان استفاده میشود.
این براکتها عملکردی مشابه ارتودنسی فلزی دارند اما حساسیت ایجاد نمیکنند و ظاهر زیباتری نیز دارند.
ارتودنسی نامرئی
برای بیمارانی که ناهنجاری خفیف تا متوسط دارند، میتوان ارتودنسی نامرئی با الاینرهای شفاف، معروف به اینویزیلاین را جایگزین براکتهای فلزی کرد. این پلاکها از مواد پلیمری پزشکی ساخته میشوند و هیچگونه قطعه فلزی ندارند. لذا در این روش هیچگونه حساسیت به بریس ارتودنسی اتفاق نمیافتد.
از طرفی ارتودنسی نامرئی، متحرک است و میتوان هنگام غذا خوردن و مسواک زدن آن را از دهان خارج کرد.
بریسهای تیتانیومی (Titanium)
تیتانیوم فلزی زیستسازگار است که در جراحیهای پزشکی و ایمپلنت دندانی مورد استفاده قرار میگیرد. بریس تیتانیومی فاقد نیکل است و احتمال بروز واکنش آلرژیک در آن بسیار پایین گزارش شده است.
برای بیمارانی که به درمان ارتودنسی ثابت با براکت بدون نیکل نیاز دارند، براکت یا سیم تیتانیومی انتخابی تخصصی و قابل اعتماد است. اما هزینه آن ممکن است کمی بیشتر از براکتهای معمولی باشد.
بریسهای روکش طلا (Gold-plated)
راه حل دیگر برای درمان حساسیت ارتودنسی، استفاده از براکتهای فلزی است که سطح آنها با لایهای از طلا پوشانده شده تا از تماس مستقیم نیکل با بافت دهان جلوگیری شود. روکش طلایی، سازگاری زیستی بالا دارد و در بسیاری از بیماران مشکل آلرژی به براکت ارتودنسی را حل میکند.
این گزینه معمولا زمانی پیشنهاد میشود که حساسیت به بریس خفیف باشد و امکان استفاده از سایر براکتهای جایگزین وجود نداشته باشد. البته ماندگاری روکش و هزینه درمان باید توسط متخصص ارزیابی شود.
سوالات متداول
پاسخ سوالات خود در مورد حساسیت به بریس ارتودنسی را اینجا بخوانید.
آیا حساسیت به ارتودنسی شایع است؟
حساسیت به بریس ارتودنسی یک اتفاق نسبتا نادر است. بیشتر ناراحتیهای روزهای اول درمان به دلیل فشار یا سایش براکتها ایجاد میشود و واکنش آلرژیک نیست. آلرژی واقعی اغلب در افرادی دیده میشود که سابقه حساسیت به نیکل دارند.
حساسیت به ارتودنسی چند روز بعد ظاهر میشود؟
در صورت وجود آلرژی به براکت ارتودنسی، علائم معمولا بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از نصب براکتها ظاهر میشود.
آیا میتوان تست آلرژی را قبل از نصب ارتودنسی انجام داد؟
بله، اگر سابقه حساسیت به بدلیجات، ساعت یا فلزات دارید، میتوانید قبل از شروع درمان، تست پوستی آلرژی به نیکل را انجام دهید. این کار به انتخاب براکت مناسب و پیشگیری از بروز حساسیت کمک میکند.
مشاوره ارتودنسی ایمن با دکتر خدیوی
اندکی ناراحتی، احساس درد و حتی زخم شدن بافتهای دهانی در روزهای اول بعد از نصب بریسها طبیعی بوده و لزوما به معنای حساسیت به بریس ارتودنسی نیست. با این حال، اگر التهاب، خارش یا سوزش غیرمعمول داشتید، بررسی سریع و تخصصی ضرورت دارد. تشخیص درست و به موقع آلرژی به براکت ارتودنسی، باعث میشود درمان شما بدون دردسر و با اطمینان ادامه یابد.
دکتر خدیوی با ۲۵ سال تجربه تخصصی و درمان هزاران بیمار، پیش از شروع درمان شرایط هر بیمار را دقیق بررسی میکند تا احتمال بروز عوارضی مانند حساسیت به حداقل برسد. اگر میخواهید درمان ارتودنسی اصولی، ایمن و راحتی را تجربه کنید، همین حالا نوبت خود را در یکی از شعب کلینیک دکتر خدیوی در میرداماد، نواب یا تهرانپارس رزرو نمایید.
تجربیات و سوالات خود در مورد حساسیت ارتودنسی را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
